Stymulacja wielozmysłowa


Stymulacja wielozmysłowa obejmuje:

  • stymulacja wzroku
  • stymulacja słuchu
  • stymulacja węchu
  • stymulacja smaku (s. gorzki, słodki, słony, kwaśny)
  • stymulacja równowagi
  • stymulacja dotyku ( +temperatura, ucisk)
  • stymulacja proprioceptywna (czucie głębokie, w jakim położeniu znajdują się części  ciała)

Stymulację stosujemy w celu dostarczania bodźców do ośrodkowego układu nerwowego, a przez to pobudzanie jego rozwoju. Stymulacja polisensoryczna, to nauka życia przez życie, to celowe kształtowanie bodźców celu wywołania zaplanowanych wrażeń i uczuć. Umożliwia poznawanie przez patrzenie, słuchanie, dotykanie, wąchanie i smakowanie, – czyli tworzenie globalnego, wielozmysłowego obrazu danego pojęcia.

Dla  dziecka  z  głębokim  upośledzeniem  umysłowym  proces  uczenia  się  i  nabywania  wszelkich  umiejętności jest niezwykle utrudniony. Dlatego stymulacja wielozmysłowa, pomagająca im w odbiorze wrażeń zmysłowych z otaczającego ich świata oraz z ich ciała, stanowi dla nich metodę zajęć edukacyjnych.

Do stymulacji dotykowej stosuje się rzeczy, przedmioty pozwalające na odczuwanie bodźców dotykowych, ich różnicowanie oraz uwrażliwienie zmysłu dotyku. Najczęściej stosuje się masaż ciała przy wykorzystaniu takich materiałów jak: gąbki, myjki, wata, druciaki, szczoteczki, gumowe jeżyki, pędzelki, papiery ścierne, tafle styropianowe itd. Można też używać pojemników z materiałem o różnorodnej fakturze i strukturze /makaron, kasze, kisiel, piana mydlana, masa solna/. W/w materiały służą dostarczaniu głębokich wrażeń pozwalających zrozumieć położenie poszczególnych części ciała w stosunku do siebie, akceptacji siebie i swojego ciała. Stymulacja dotykowa pomaga nawiązać kontakt z dzieckiem, pobudza go do aktywności.

Przykładowe działania:

  • dotykanie materiałów różnej strukturze,
  • darcie papieru, robienie papierowych kul,
  • przesypywanie piasku, kaszy itp. z jednego naczynia do drugiego,
  • przekładanie ziaren fasoli, rodzynek, migdałów itp. z jednego naczynia do drugiego,
  • modelowanie w materiałach niestrukturalizowanych itp.

Cel: wzbogacenie doświadczeń w sferze dotykowej, niwelowanie lęku przed czymś nieznanym, zwiększenie sprawności motorycznej rąk.

Stymulacja wibracyjna ma na celu wyzwalanie odruchów ocznych, koordynacji pracy obu oczu, podtrzymywanie prawidłowego napięcia mięśniowego ciała, odbieranie informacji związanych z działaniem siły grawitacji, orientację w położeniu ciała w stosunku do powierzchni ziemi. W tej stymulacji wykorzystuje się topki, duże piłki rehabilitacyjne, krzesła obrotowe, hamaki, chustę animacyjną itp.

W  stymulacji  wzrokowej  tej  wykorzystuje  się  tuby, światłowody zmieniające kolory, latarki, lampy halogenowe, plansze z ostrymi barwami, szachownice z kontrastowymi kolorami, SALA DOŚWIADCZANIA ŚWIATA oraz tablica świetlna /DLS – metoda bezpośrednich bodźców świetlnych – naświetlanie przynosowej strony pól widzenia obu oczu (nasada nosa) pulsującym 1 raz na sekundę punktem światła białego o średnicy 1-1,5 cm z odległości około 20-30 cm od oczu dziecka. Terapia metodą stymulacji światłem DLS daje dobre rezultaty w chorobach nerwu wzrokowego, w zespole Downa i innych schorzeniach OUN- udar mózgowy, zaburzenia równowagi, zaburzona IS I koordynacja wzrokowo-ruchowa/.

Materiały te służą usprawnianiu analizatora wzroku, pozwalają lokalizować światło i przedmiot oraz poznać najbliższe otoczenie, ćwiczą koncentrację uwagi. Światło wykorzystuje się do relaksacji dzieci oraz wyciszenia nadpobudliwych psychoruchowo podopiecznych.

Przykładowe ćwiczenia:

  • wodzenie oczami za przesuwającymi się przedmiotami, za zapaloną latarką (pod kocem),
  • patrzenie na pulsujące światełka (np. lampki choinkowe),
  • zabawy w ciemno- jasno,
  • patrzenie przez tubę na obrazki,
  • łączenie obrazków pociętych na części,
  • patrzenie na stopniowo oddalające się przedmioty,
  • dobieranie par takich samych obrazków,
  • zabawy przed lustrem;
  • dobieranie obrazków do przedmiotów itp.

Cel: usprawnienie percepcji wzrokowej, usprawnienie kontaktu wzrokowego.

STYMULACJA SMAKOWA I WĘCHOWA - polega na podawaniu i rozsmarowywaniu na dłoni różnych substancji zapachowych, jak olejki eteryczne, kropelki, zioła, przyprawy. Dziecko spożywa cukierki o różnym smaku np.: miętowym, lizaki oraz artykuły spożywcze o przeciwnych smakach np. dżem-musztarda, ogórek-miód, sól-cukier itp.

Cel s.w.: uczenie rozróżniania różnych zapachów, przyjemnych i nieprzyjemnych; uczenie źródeł różnych zapachów.

Cel s.s.: uczenie dziecka wrażliwości smakowej- dawanie różnych rzeczy, substancji do smakowania, rozróżnianie pokarmów słodkich, gorzkich, kwaśnych, pikantnych itp.

STYMULACJA SŁUCHOWA - przy tej stymulacji wykorzystuje się śpiew, taniec, zabawy ruchowe i terapeutyczne, instrumenty perkusyjne, które służą lokalizacji dźwięku, ćwiczą koncentrację uwagi, służą różnicowaniu skali dźwięku.

Przykładowe ćwiczenia:

  • słuchanie dźwięków: cichych, głośnych, bardzo głośnych, wysokich, średnich, niskich (obserwacja reakcji);
  • badanie reakcji na szumy, piski, trzaski;
  • słuchanie odgłosów płynących z otoczenia (kasety);
  • słuchanie grających kartek;
  • wydawanie dźwięków z różnych instrumentów;
  • odszukiwanie źródła różnych dźwięków (schowana pozytywka);
  • rzucanie na podłogę różnych przedmiotów, o różnej strukturze;
  • stukanie palcami o stół, szybę, kartkę, naśladowanie padającego deszczu itp.

Cel: usprawnienie kanału słuchowego, co spowoduje akceptację przez dziecko różnych dźwięków, które do tej pory wywoływały niepokój, drażliwość, lęk, utrudniały interakcje społeczne.

PRACA  Z  MATERIAŁAMI  NATURALNYMI 

-   kamienie,   piasek,   owoce,   patyki,  szyszki,  trawy,  żołędzie   itp., dostarczają   różnych  doznań  dotykowych,
a także informacji o otaczającym świecie. F.Affolter uzasadnia, że dotyk jest najważniejszym źródłem informacji. Stąd metoda, która polega na przekazywaniu informacji dotykowej w trakcie wykonywania codziennych czynności. Odbywa się to poprzez kierowanie rękami dziecka. W pracy z dziećmi głęboko upośledzonymi zaleca tzw. WYCHOWANIE DOTYKOWE. Wiadomości o świecie zdobywa się poprzez informację czuciową.